برای واردات از چین چه مدارکی لازم است؟ بهطور خلاصه، مدارک واردات از چین شامل پروفرما اینویس، فاکتور تجاری، پکینگ لیست، اسناد حمل مانند بارنامه، و در بسیاری از موارد گواهی مبدأ و مجوزهای ثبت سفارش و ترخیص است. با این حال، فهرست دقیق مدارک لازم برای واردات کالا از چین به روش واردات، حجم محموله، نحوه حمل و نوع کالا بستگی دارد و نمیتوان یک نسخه واحد برای همه ارائه کرد.
در این راهنمای جامع، مدارک واردات از چین به ایران را بهصورت مرحلهبهمرحله بررسی میکنیم؛ ابتدا مدلهای مختلف واردات را معرفی میکنیم، سپس مدارک پایه و اسناد موردنیاز ثبت سفارش، پرداخت، حمل و ترخیص را توضیح میدهیم و در ادامه، تفاوت مدارک بر اساس نوع کالا و سناریوی واردات را تحلیل میکنیم. اگر میخواهید دقیق و حرفهای بدانید برای واردات از چین چه مدارکی لازم است، این مقاله یک مرجع کامل و کاربردی برای شما خواهد بود.
مدارک مورد نیاز برای واردات از چین (شناخت نوع واردات)
قبل از اینکه دقیق بررسی کنیم برای واردات از چین چه مدارکی لازم است، باید مشخص کنیم واردات شما در چه مدلی انجام میشود. بسیاری از افرادی که به دنبال اطلاع از مدارک واردات از چین هستند، تصور میکنند یک فهرست ثابت برای همه وجود دارد؛ در حالی که واقعیت این است که نوع واردات، حجم کالا، روش حمل و حتی هدف تجاری شما مستقیماً بر مدارک لازم تأثیر میگذارد. در این بخش، مدلهای رایج واردات کالا از چین را بررسی میکنیم تا بدانید کدام مسیر برای شما مناسبتر است و در ادامه مقاله بتوانید مدارک موردنیاز را دقیقتر درک کنید.
1- واردات رسمی با کارت بازرگانی
واردات رسمی، استانداردترین و کاملترین روش واردات کالا از چین است. در این مدل، واردکننده دارای کارت بازرگانی معتبر است و تمام مراحل شامل ثبت سفارش، پرداخت رسمی، حمل، اظهار گمرکی و ترخیص کالا بهصورت قانونی انجام میشود. در این روش، مدارک لازم برای واردات از چین بهصورت کامل بررسی میشود و شامل تمام اسناد پایه، اسناد مالی، مجوزهای کالامحور و مدارک گمرکی است. این مدل برای واردات مستمر، حجم متوسط تا بالا و فعالیتهای تجاری پایدار توصیه میشود.
مزیت اصلی این روش، شفافیت قانونی و ریسک پایین گمرکی است؛ اما در مقابل، مدارک و تشریفات اداری آن کاملتر و دقیقتر است.
2- واردات با کارت شخص ثالث (شرکت بازرگانی یا حقالعملکار)
در این مدل، واردکننده فاقد کارت بازرگانی است و از کارت یک شرکت بازرگانی یا حقالعملکار استفاده میکند. فرآیند واردات رسمی انجام میشود، اما اسناد به نام شرکت ثالث صادر میگردد. در این روش نیز مدارک واردات از چین تقریباً مشابه واردات رسمی است، اما اسناد حقوقی بین طرفین اهمیت ویژه پیدا میکند؛ مانند: قرارداد همکاری، وکالتنامه و توافق مسئولیت مالی و گمرکی این مدل برای کسبوکارهای کوچک یا واردکنندگان تازهکار مناسب است، اما نیازمند اعتماد و قرارداد دقیق با شرکت واسطه است.
3- واردات با کارگو (Door to Door)
واردات کارگو یا حمل تجمیعی، روشی سادهتر برای واردات کالا از چین است. در این مدل، شرکت کارگو بخش عمدهای از فرآیند حمل و گاهی ترخیص را انجام میدهد. در ظاهر، مدارک سادهتر به نظر میرسد؛ اما همچنان اسناد پایه مانند پروفرما، فاکتور، شرح دقیق کالا و ارزش واقعی مورد نیاز است. برای کالاهای حساس یا نیازمند مجوز، کارگو نیز بدون مدارک کامل امکان ترخیص نخواهد داشت. این روش معمولاً برای ؛ حجم پایین و تست بازار و واردات اولیه مناسبتر است.
4- واردات نمونه (سمپل)
واردات نمونه با هدف بررسی کیفیت کالا پیش از سفارش عمده انجام میشود. ارزش کالا معمولاً پایینتر است، اما این به معنای حذف کامل مدارک نیست. در بسیاری از موارد، مدارک لازم برای واردات کالا از چین در این روش شامل فاکتور، شرح دقیق کالا و اطلاعات کاربرد آن است. اگر کالا در دستهبندیهای حساس قرار داشته باشد، حتی برای نمونه نیز ممکن است مجوز لازم باشد.
5- واردات پستی یا کوریر
در این روش، کالا از طریق شرکتهای حمل سریع بینالمللی ارسال میشود. این مدل برای اقلام سبک و کمحجم کاربرد دارد. اگرچه فرآیند سادهتر است، اما همچنان فاکتور، ارزش واقعی کالا و شرح دقیق لازم است و در صورت مغایرت یا حساس بودن کالا، امکان توقف در گمرک وجود دارد.
واردات مسافری
واردات مسافری برای اقلام محدود و غیرتجاری طراحی شده است. اگر کالا از نظر تعداد یا ارزش جنبه تجاری پیدا کند، مشمول مقررات واردات رسمی خواهد شد. این روش برای فعالیت تجاری پایدار توصیه نمیشود، زیرا ریسک گمرکی بالاتری دارد.
واردات از طریق مناطق آزاد
در این مدل، کالا ابتدا وارد منطقه آزاد میشود. قوانین ورود اولیه ممکن است سادهتر باشد، اما در صورت انتقال کالا به سرزمین اصلی، تمام مقررات و مدارک واردات رسمی اعمال میشود. بنابراین این مدل صرفاً یک مرحله واسطهای است و مدارک واردات از چین در نهایت کامل بررسی خواهد شد.
به نقل از سایت searates.com درباره نوع واردات کارگو:
Cost-effective transportation. It will always be more expensive to contract with multiple carriers. For Door-to-door shipping, there is an opportunity to save money by making arrangements with one or two freight forwarders who will handle, monitor, and carry out the entire supply chain process from start to finish. In addition, the freight rate quoted for Door-to-door transportation already includes customs duties and fees for other logistics procedures, which simplifies transportation for all parties.
همیشه قرارداد بستن با چندین شرکت حملونقل هزینه بیشتری به همراه دارد. در حمل Door to Door این امکان وجود دارد که با همکاری با یک یا دو فورواردر، در هزینهها صرفهجویی شود؛ زیرا آنها کل فرآیند زنجیره تأمین را از ابتدا تا انتها مدیریت، نظارت و اجرا میکنند. علاوه بر این، نرخ حملی که برای حمل Door to Door اعلام میشود معمولاً شامل حقوق و عوارض گمرکی و سایر هزینههای لجستیکی نیز هست که باعث سادهتر شدن فرآیند حملونقل برای همه طرفها میشود.
جدول مقایسه سریع مدلهای واردات از چین
| مدل واردات | نیاز به کارت | سختی مدارک | مناسب چه حجمی | ریسک گمرکی |
| رسمی با کارت | بله | کامل و دقیق | متوسط تا بالا | پایین |
| کارت شخص ثالث | خیر (از کارت دیگران استفاده میشود) | کامل | متوسط | متوسط |
| کارگو | معمولاً خیر | متوسط | کم تا متوسط | متوسط |
| نمونه (سمپل) | معمولاً خیر | کم تا متوسط | بسیار کم | متوسط |
| پستی/کوریر | خیر | کم | کم | نسبتاً بالا برای کالاهای حساس |
| مسافری | خیر | بسیار کم | بسیار محدود | بالا |
| مناطق آزاد | وابسته به انتقال | متوسط | متوسط | وابسته به انتقال |
مدارک پایه واردات از چین (مشترک در اکثر روشها)
پس از شناخت مدل واردات، اکنون باید بدانیم مدارک واردات از چین چیست و کدام اسناد تقریباً در تمام روشها مشترک هستند. این مدارک، پایه قانونی و تجاری فرآیند واردات محسوب میشوند و نبود یا اشتباه در آنها میتواند باعث توقف کالا شود.
پروفرما اینویس (Proforma Invoice)
پروفرما پیشفاکتوری است که فروشنده قبل از نهایی شدن خرید صادر میکند. این سند مبنای ثبت سفارش و بررسی مجوزهاست و اولین سند رسمی در فرآیند واردات کالا از چین محسوب میشود.
شامل چه اطلاعاتی است؟
- مشخصات کامل فروشنده و خریدار
- شرح دقیق کالا
- تعداد و قیمت واحد
- ارزش کل
- شرایط تحویل (مانند FOB یا CIF)
- شرایط پرداخت
هرچه اطلاعات دقیقتر باشد، تعیین تعرفه گمرکی و بررسی مجوزها سادهتر خواهد بود.
چه زمانی صادر میشود؟
پیش از پرداخت و پیش از ثبت سفارش. واردکننده با این سند تصمیم نهایی خرید را میگیرد.
خطاهای رایج
- شرح کلی و مبهم کالا
- درج نکردن شرایط تحویل
- اختلاف قیمت با فاکتور نهایی
- ناقص بودن مشخصات فنی
بسیاری از مشکلات مربوط به اینکه برای واردات از چین چه مدارکی لازم است از همین مرحله آغاز میشود.
فاکتور تجاری (Commercial Invoice)
فاکتور تجاری سند نهایی فروش است و مبنای اظهار ارزش کالا در گمرک قرار میگیرد. این سند باید کاملاً با پروفرما و اسناد حمل مطابقت داشته باشد. اختلاف در ارزش، تعداد یا شرح کالا میتواند باعث توقف پرونده شود.
پکینگ لیست (Packing List)
پکینگ لیست مشخص میکند کالا چگونه بستهبندی شده است. این سند شامل تعداد کارتنها، وزن خالص و ناخالص، ابعاد بستهها و نحوه چیدمان است. اختلاف وزن بین پکینگ لیست و بارنامه یکی از دلایل رایج ایجاد مسیر زرد یا قرمز در گمرک است.
اسناد حمل (B/L – AWB)
اسناد حمل نشاندهنده تحویل کالا به شرکت حملکننده هستند.
- حمل دریایی: Bill of Lading
- حمل هوایی: Air Waybill
این سند شامل اطلاعات فرستنده، گیرنده، وزن، تعداد و مسیر حمل است. بدون اسناد حمل، ترخیص کالا ممکن نیست.
گواهی مبدأ (Certificate of Origin)
گواهی مبدأ کشور تولیدکننده کالا را مشخص میکند. در برخی کالاها برای تعیین تعرفه یا بررسی محدودیتها ضروری است. اگرچه در همه پروندهها الزامی نیست، اما در واردات رسمی توصیه میشود تهیه شود.
بیمهنامه حمل (در صورت نیاز)
در قراردادهای خاص یا حمل کالاهای با ارزش بالا، بیمهنامه اهمیت پیدا میکند. این سند ریسک آسیب یا مفقودی کالا را پوشش میدهد.
اطلاعات فنی و کاتالوگ کالا (برای تعیین HS Code)
برای تعیین صحیح تعرفه گمرکی، مشخصات فنی کامل کالا لازم است. جنس مواد اولیه، کاربرد، مدل، توان مصرفی و دیتاشیت رسمی باید مشخص باشد. انتخاب اشتباه تعرفه میتواند هزینه واردات را تغییر دهد یا باعث جریمه شود. بنابراین اطلاعات فنی دقیق، بخشی جداییناپذیر از مدارک واردات از چین است. در ادامه مقاله، مراحل رسمی واردات را از ثبت سفارش تا ترخیص بهصورت گامبهگام بررسی میکنیم تا تصویر کاملتری از اینکه برای واردات از چین چه مدارکی لازم است به دست آورید.
مدارک واردات رسمی از چین مرحلهبهمرحله (ثبت سفارش تا ترخیص)
در واردات رسمی، پاسخ به این پرسش که برای واردات از چین چه مدارکی لازم است بهصورت کاملاً مرحلهای مشخص میشود. مدارک واردات از چین صرفاً یک فهرست ثابت نیست، بلکه هر مرحله از فرآیند واردات اسناد خاص خود را دارد و اگر هر بخش بهدرستی مدیریت نشود، کل مسیر واردات با توقف یا هزینههای پیشبینینشده مواجه خواهد شد. در این بخش، فرآیند واردات رسمی را از مرحله قبل از خرید تا ترخیص نهایی کالا بهصورت منسجم و کاربردی بررسی میکنیم.
مرحله اول: پیشنیازهای واردکننده قبل از خرید
پیش از نهایی کردن خرید از فروشنده چینی، باید زیرساختهای قانونی و اطلاعاتی واردات آماده باشد. بسیاری از مشکلات واردکنندگان به این دلیل ایجاد میشود که این مرحله را جدی نمیگیرند و مستقیماً وارد مذاکره مالی یا حمل کالا میشوند.
1- کارت بازرگانی
در واردات رسمی، کارت بازرگانی معتبر نخستین پیشنیاز قانونی است. بدون کارت، امکان ثبت سفارش و انجام تشریفات گمرکی وجود ندارد. کارت باید معتبر و تمدیدشده باشد و فعالیت درجشده در آن با نوع کالای وارداتی همخوانی داشته باشد. همچنین وجود بدهی مالیاتی یا تعهدات ارزی معوق میتواند مانع استفاده از کارت شود. بنابراین بررسی وضعیت کارت پیش از هرگونه اقدام مالی ضروری است.
2- اطلاعات هویتی و حقوقی شرکت
در فرآیند ثبت سفارش و اظهار گمرکی، اطلاعات حقوقی شرکت باید دقیق و بهروز باشد. شناسه ملی، شماره ثبت، کد اقتصادی، آدرس رسمی، مشخصات مدیرعامل و حسابهای بانکی مرتبط همگی در سامانههای مرتبط ثبت میشوند و هرگونه مغایرت میان این اطلاعات و اسناد خرید میتواند موجب توقف پرونده شود. هماهنگی کامل میان اطلاعات ثبتی شرکت و مدارک واردات از چین یکی از پایههای یک واردات بدون مشکل است.
3- آمادهسازی برای تعیین HS Code
کد تعرفه گمرکی یا HS Code مبنای محاسبه حقوق ورودی و تعیین نیاز یا عدم نیاز به مجوزهای تخصصی است. انتخاب اشتباه این کد میتواند هزینه واردات را افزایش دهد یا کالا را مشمول محدودیت کند. برای تعیین صحیح تعرفه، باید مشخصات فنی دقیق کالا، جنس مواد اولیه، کاربرد، مدل، برند و کاتالوگ رسمی آن در اختیار باشد. این مستندات فنی بخشی جداییناپذیر از مدارک واردات از چین محسوب میشوند و نقش تعیینکنندهای در ادامه مسیر دارند.
مرحله دوم: ثبت سفارش در سامانه
پس از آمادهسازی پیشنیازها، ثبت سفارش انجام میشود. این مرحله ورود رسمی کالا به فرآیند واردات است و اطلاعات درجشده در آن مبنای تمام مراحل بعدی خواهد بود.
1- مدارک لازم برای ثبت سفارش
برای ثبت سفارش واردات کالا از چین، پروفرما اینویس معتبر مبنای اصلی کار است. این سند باید شامل مشخصات دقیق فروشنده و خریدار، شرح کامل کالا، مقدار، وزن، ارزش و شرایط تحویل باشد. علاوه بر پروفرما، تعیین کد تعرفه گمرکی و درج دقیق اطلاعات فنی کالا ضروری است. هرگونه ابهام در شرح کالا یا ارزش میتواند باعث ایراد در ثبت سفارش شود و فرآیند را به تأخیر بیندازد.
2- مجوزهای اولیه (در صورت نیاز کالامحور)
برخی کالاها علاوه بر مدارک پایه واردات از چین نیازمند مجوزهای تخصصی هستند. این مجوزها بسته به نوع کالا ممکن است شامل مجوزهای بهداشتی، استاندارد، تجهیزات پزشکی یا سایر تأییدیههای تخصصی باشد. نیاز به این مجوزها مستقیماً به تعرفه گمرکی وابسته است و معمولاً در مرحله ثبت سفارش مشخص میشود. اگر این مجوزها پیش از حمل کالا اخذ نشود، در مرحله ترخیص با مشکل جدی مواجه خواهید شد.
3- اهمیت انتخاب صحیح تعرفه گمرکی
تعرفه گمرکی تعیینکننده میزان حقوق ورودی، احتمال ارزیابی فیزیکی، نیاز به مجوز و حتی امکان واردات کالا است. به همین دلیل انتخاب دقیق HS Code یکی از حساسترین بخشهای مدارک واردات از چین در این مرحله محسوب میشود. اشتباه در تعرفه ممکن است منجر به جریمه یا تغییر مسیر گمرکی شود.
مرحله سوم: پرداخت و عقد قرارداد با فروشنده
پس از تأیید ثبت سفارش، مرحله پرداخت و نهاییسازی قرارداد آغاز میشود. این مرحله از نظر مالی و حقوقی اهمیت بالایی دارد و اسناد آن در صورت بروز اختلاف یا بررسی گمرکی قابل استناد خواهد بود.
1- مدارک مربوط به انتقال ارز
بسته به روش پرداخت، اسناد متفاوتی شکل میگیرد. در پرداخت حوالهای، رسید انتقال وجه و پیام سوئیفت اهمیت دارد. در پرداخت از طریق اعتبار اسنادی، اسناد بانکی رسمی مطابق شرایط اعتبار تنظیم میشود. اگر پرداخت از طریق ایجنت انجام شود، باید منشأ پرداخت و قرارداد واسطه مشخص و شفاف باشد. تطابق مبلغ پرداختی با فاکتور تجاری در این مرحله بسیار مهم است.
2- قرارداد خرید (Purchase Contract)
در معاملات حرفهای، تنظیم قرارداد مکتوب توصیه میشود. قرارداد باید شامل مشخصات کامل طرفین، شرح دقیق کالا، شرایط تحویل، زمان تحویل، شرایط پرداخت و مسئولیت خسارت یا تأخیر باشد. وجود قرارداد ساختار حقوقی واردات را مستحکم میکند و بخشی از نظم مدارک واردات از چین را شکل میدهد.
3- تفاوت مدارک در روشهای پرداخت
روش پرداخت بر ساختار اسناد تأثیر مستقیم دارد. در پرداخت مستقیم حوالهای، تأکید بر رسید بانکی و تطبیق مبلغ با فاکتور است. در اعتبار اسنادی، تمام اسناد حمل و تجاری باید دقیقاً مطابق شرایط تعیینشده ارائه شود. در پرداخت از طریق واسطه، شفافیت مالی و قرارداد ایجنت اهمیت بیشتری پیدا میکند.
مرحله چهارم: حمل کالا از چین به ایران
پس از پرداخت، اسناد حمل صادر میشود و فرآیند لجستیکی آغاز میگردد.
1- اسناد دریایی
در حمل دریایی، بارنامه دریایی صادر میشود که شامل مشخصات فرستنده و گیرنده، بندر مبدأ و مقصد، شرح کالا، وزن و تعداد است. این سند یکی از اصلیترین مدارک واردات از چین در مرحله ترخیص محسوب میشود.
2- اسناد هوایی
در حمل هوایی، بارنامه هوایی صادر میشود و اطلاعات آن باید با فاکتور و پکینگ لیست مطابقت کامل داشته باشد. هرگونه اختلاف در وزن یا شرح کالا میتواند در مرحله ترخیص مشکل ایجاد کند.
3- نقش فورواردر در تکمیل مدارک
فورواردر مسئول هماهنگی حمل و صدور اسناد مربوطه است. دقت اطلاعات ارائهشده توسط واردکننده در این مرحله اهمیت زیادی دارد، زیرا هر اشتباه در نام گیرنده یا مشخصات کالا ممکن است فرآیند ترخیص را پیچیده کند.
مرحله پنجم: ترخیص کالا از گمرک ایران
این مرحله حساسترین بخش فرآیند واردات رسمی است و تمام مدارک واردات از چین در اینجا بهصورت نهایی بررسی میشود.
1- اظهارنامه گمرکی
اظهارنامه گمرکی سندی است که در آن مشخصات کالا، ارزش، تعرفه و اطلاعات حمل ثبت میشود. اطلاعات این سند باید دقیقاً با فاکتور تجاری، پکینگ لیست و اسناد حمل تطابق داشته باشد. هرگونه مغایرت میتواند باعث ارزیابی مجدد یا جریمه شود.
2- قبض انبار و ترخیصیه
قبض انبار نشاندهنده ورود کالا به انبار گمرک است و ترخیصیه مجوز تحویل کالا از شرکت حمل محسوب میشود. بدون این اسناد، امکان تکمیل فرآیند ترخیص وجود ندارد.
3- اسناد مالی و تطبیق فاکتور
در این مرحله، ارزش اظهارشده با مدارک پرداخت و فاکتور تجاری تطبیق داده میشود. اعلام نادرست ارزش میتواند منجر به بررسی بیشتر یا اعمال جریمه شود.
4- مسیر سبز، زرد و قرمز
پس از ثبت اظهار، کالا در یکی از مسیرهای سبز، زرد یا قرمز قرار میگیرد. در مسیر سبز، بررسی اسناد به حداقل میرسد. در مسیر زرد، اسناد دقیقتر بررسی میشود و در مسیر قرمز، علاوه بر اسناد، ارزیابی فیزیکی کالا نیز انجام میگیرد. هرچه مدارک واردات از چین کاملتر، دقیقتر و هماهنگتر باشد، احتمال قرار گرفتن در مسیر سبز افزایش مییابد.
مدارک لازم بر اساس نوع کالا (مجوزهای کالامحور)
تا اینجا دیدیم برای واردات از چین چه مدارکی لازم است در حالت عمومی و رسمی. اما در عمل، بسیاری از چالشهای واردات نه به دلیل کمبود مدارک پایه، بلکه به دلیل بیتوجهی به مجوزهای کالامحور ایجاد میشود. واقعیت این است که مدارک واردات از چین به نوع کالا وابسته است. تعرفه گمرکی (HS Code) مشخص میکند که آیا کالا نیازمند مجوز خاصی هست یا خیر و این مجوز معمولاً در مرحله ثبت سفارش یا قبل از ترخیص مطالبه میشود. در ادامه، مهمترین دستههای کالایی و الزامات آنها را بررسی میکنیم. قبل از اقدام به واردات هر نوع کالا از چین حتما راهنمای جامع واردات کالا از چین به ایران را مطالعه نمایید.
کدام کالاها نیاز به مجوزهای خاص دارند؟
1- کالاهای بهداشتی و آرایشی
این گروه شامل لوازم آرایشی، محصولات مراقبت پوست، مکملهای بهداشتی و برخی مواد شوینده خاص میشود. شامل مجوزهای:
- مجوز بهداشت
- ثبت محصول
- تأییدیه ترکیبات
چه مدرکی باید ارائه شود؟
- آنالیز محصول
- فرمولاسیون یا ترکیبات
- کاتالوگ رسمی
- گواهیهای بهداشتی کشور مبدأ
در چه مرحلهای درخواست میشود؟
معمولاً در مرحله ثبت سفارش و سپس در زمان ترخیص، مجوز نهایی بررسی میشود. در این گروه، نبود مجوز باعث توقف کامل کالا در گمرک میشود.
2- مواد غذایی و خوراکی
مواد غذایی، نوشیدنیها و مکملهای خوراکی جزو حساسترین گروهها هستند. شامل مجوزهای :
- مجوز بهداشت
- گواهی آنالیز
- گواهی سلامت
- تأییدیه استاندارد
مدارک مورد نیاز:
- آنالیز آزمایشگاهی
- لیست ترکیبات
- تاریخ تولید و انقضا
- گواهی مبدأ
مرحله درخواست:
در مرحله ثبت سفارش و حتماً در زمان ترخیص، بررسی دقیق انجام میشود. در واردات رسمی مواد غذایی، مدارک واردات از چین بهشدت سختگیرانه بررسی میشود.
3- تجهیزات پزشکی
این دسته شامل دستگاههای پزشکی، لوازم مصرفی پزشکی و برخی ابزارهای تخصصی میشود. شامل مجوزهای:
- مجوز تجهیزات پزشکی
- ثبت برند یا محصول
- تأییدیه فنی
مدارک لازم:
- دیتاشیت کامل
- گواهیهای بینالمللی (در صورت وجود)
- کاتالوگ رسمی
- مشخصات فنی دقیق
مرحله درخواست:
در ثبت سفارش و قبل از ترخیص نهایی. در این حوزه، تعیین صحیح HS Code اهمیت دوچندان دارد، زیرا اشتباه در تعرفه میتواند کالا را در مسیر قرمز قرار دهد.
4- اسباببازی و کالای کودک
به دلیل حساسیت ایمنی کودکان، این گروه نیز نیازمند بررسی استاندارد است. شامل مجوزهای :
- گواهی استاندارد
- تأییدیه ایمنی
مدارک مورد نیاز:
- مشخصات مواد اولیه
- تستهای ایمنی
- کاتالوگ محصول
مرحله درخواست:
معمولاً در مرحله ثبت سفارش یا هنگام ترخیص.
5- لوازم برقی و الکترونیکی
این دسته شامل لوازم خانگی، قطعات الکترونیکی، تجهیزات روشنایی و سایر کالاهای برقی است. شامل مجوزهای:
- گواهی استاندارد
- تأییدیه ایمنی برق
مدارک مورد نیاز:
- توان مصرفی
- مشخصات فنی
- دفترچه فنی
- کاتالوگ رسمی
مرحله درخواست:
بسته به تعرفه، ممکن است در ثبت سفارش یا ترخیص مطالبه شود. در این گروه، اطلاعات فنی دقیق یکی از مهمترین بخشهای مدارک واردات از چین محسوب میشود.
6- قطعات صنعتی و ماشینآلات
این کالاها معمولاً نیازمند مجوز خاصی نیستند، اما دقت در تعرفه و مشخصات فنی بسیار مهم است. شامل مدارک :
- دیتاشیت
- مشخصات فنی کامل
- کاتالوگ رسمی
- گواهی مبدأ (در صورت نیاز)
مرحله درخواست:
بیشتر در مرحله تعیین تعرفه و اظهار گمرکی اهمیت دارد.
7- پوشاک و منسوجات
این گروه معمولاً نسبت به کالاهای بهداشتی سادهتر است، اما همچنان شامل مدارک:
- شرح دقیق جنس پارچه
- درصد الیاف
- فاکتور و پکینگ لیست دقیق
مرحله بررسی:
در ثبت سفارش و اظهار گمرکی. تعیین اشتباه جنس کالا میتواند باعث اختلاف تعرفه شود.
در پاسخ حرفهای به اینکه برای واردات از چین چه مدارکی لازم است، باید تأکید کرد که علاوه بر مدارک پایه، نوع کالا تعیینکننده اصلی مجوزهاست. مجوزهای کالامحور معمولاً در مرحله ثبت سفارش یا پیش از ترخیص مطالبه میشوند و بیتوجهی به آنها یکی از دلایل اصلی توقف کالا در گمرک است.
تفاوت مدارک در روشهای مختلف واردات از چین
تا اینجا فرآیند رسمی را بهصورت مرحلهای بررسی کردیم و دیدیم در واردات استاندارد، مدارک واردات از چین بهطور کامل و دقیق بررسی میشود. اما سؤال مهم این است: اگر واردات از طریق روشهای دیگر انجام شود، برای واردات از چین چه مدارکی لازم است و چه تفاوتی با واردات رسمی دارد؟ واقعیت این است که نداشتن کارت بازرگانی به معنای غیرممکن بودن واردات نیست، اما ساختار مدارک تغییر میکند و مسئولیتها متفاوت میشود. در ادامه، هر مدل را بهصورت توضیحی و کاربردی بررسی میکنیم.
اگر کارت بازرگانی نداریم چه مدارکی نیاز داریم؟
در واردات رسمی، کارت بازرگانی یکی از مدارک پایه است. اما اگر کارت نداشته باشید، دو مسیر اصلی پیش روی شماست: استفاده از کارت شخص ثالث یا واردات از طریق کارگو. در هر دو حالت، مدارک پایه حذف نمیشود، بلکه شکل ارائه و مسئولیت قانونی آن تغییر میکند.
واردات با کارت شخص ثالث چگونه است؟
در این روش، فرآیند واردات رسمی بهطور کامل انجام میشود، اما تمام اسناد به نام شرکت یا شخص دارنده کارت بازرگانی صادر میگردد. از نظر گمرکی، تفاوتی با واردات رسمی ندارد، اما از نظر حقوقی و قراردادی، مدارک تکمیلی اهمیت پیدا میکند.
در این مدل، علاوه بر مدارک پایه واردات از چین، اسناد زیر ضروری است:
- قرارداد همکاری بین واردکننده و شرکت دارای کارت
- وکالتنامه یا تفویض اختیار
- توافقنامه مسئولیت مالی و گمرکی
تمام اسناد گمرکی مانند ثبت سفارش، اظهارنامه، فاکتور، پکینگ لیست و اسناد حمل وجود دارد، اما مسئولیت نهایی قانونی با دارنده کارت است. به همین دلیل، تنظیم دقیق قرارداد و تعیین مسئولیتها بسیار مهم است.
واردات با کارگو چه تفاوتی دارد؟
در واردات کارگو یا Door to Door، بخشی از فرآیند حمل و گاهی ترخیص توسط شرکت کارگو انجام میشود. این روش سادهتر به نظر میرسد، اما همچنان مدارک پایه لازم است.
مدارک حداقلی مورد نیاز در کارگو معمولاً شامل موارد زیر است:
- پروفرما یا فاکتور
- شرح دقیق کالا
- ارزش واقعی کالا
- اطلاعات کامل گیرنده
کارگو بسیاری از تشریفات را مدیریت میکند، اما این تصور اشتباه است که در این روش نیازی به دقت در اسناد نیست.
چه زمانی کارگو کافی نیست؟
در شرایط زیر، مدارک کامل واردات رسمی مورد نیاز خواهد بود:
- زمانی که کالا نیازمند مجوز بهداشت یا استاندارد است
- در مورد کالاهای حساس یا مشمول محدودیت
- در محمولههای با ارزش بالا
در این موارد، حتی اگر از کارگو استفاده شود، اسناد کامل و شفاف مشابه واردات رسمی لازم خواهد بود.
واردات نمونه (سمپل) چه مدارکی میخواهد؟
واردات نمونه معمولاً برای تست کیفیت یا بررسی بازار انجام میشود. در این روش، مدارک سادهتر است، اما حذف نمیشود.
مدارک معمول در واردات نمونه شامل:
- فاکتور کمارزش
- شرح دقیق کالا
- اطلاعات کاربرد کالا
با این حال، محدودیتهای قانونی وجود دارد:
- سقف ارزش مشخص
- تعداد محدود
- احتمال نیاز به مجوز در کالاهای حساس
بنابراین حتی در سمپل نیز باید بررسی شود که کالا نیازمند مجوز خاصی نباشد.
واردات پستی چه شرایطی دارد؟
در واردات پستی یا کوریر، فرآیند سادهتر است، اما همچنان اسناد پایه اهمیت دارد.
مدارک پایه در این روش:
- فاکتور
- مشخصات دقیق کالا
- ارزش واقعی
محدودیتهای واردات پستی شامل موارد زیر است:
- سقف ارزش مجاز
- محدودیت وزن
- امکان توقیف کالاهای نیازمند مجوز
اگر کالا در دستههای حساس قرار گیرد، حتی در روش پستی نیز ممکن است نیاز به ارائه مجوز یا تکمیل پرونده گمرکی باشد.
در نهایت، پاسخ دقیق به این پرسش که برای واردات از چین چه مدارکی لازم است کاملاً وابسته به مدل واردات و نوع کالا است. در واردات رسمی، مدارک بهصورت کامل، مرحلهای و دقیق بررسی میشود. در روشهای کارگو، پستی یا نمونه، مدارک سادهتر است، اما اسناد پایه مانند فاکتور، شرح دقیق کالا و ارزش واقعی همچنان اهمیت حیاتی دارد. تفاوت اصلی در سطح تشریفات و مسئولیت قانونی است، نه در اصل وجود مدارک. در بخش پایانی مقاله، یک چکلیست جامع و عملی ارائه میشود تا بتوانید بر اساس مدل واردات خود، مدارک واردات از چین را دقیق و بدون ریسک مدیریت کنید.
چکلیست کامل مدارک واردات از چین
در تمام بخشهای قبلی توضیح دادیم برای واردات از چین چه مدارکی لازم است و مدارک واردات از چین را بهصورت مرحلهای و سناریومحور بررسی کردیم. اکنون در این بخش، یک چکلیست عملی و مرجع ارائه میکنیم تا بتوانید قبل از هر اقدام، مدارک خود را کنترل و تکمیل کنید. این جدول بهگونهای طراحی شده که هم برای واردات رسمی، هم برای کارگو، نمونه و پستی قابل استفاده باشد.
| نام مدرک | مرحله کاربرد | در کدام مدل واردات لازم است | از کجا تهیه میشود | خطای رایج |
| کارت بازرگانی | قبل از ثبت سفارش | واردات رسمی | اتاق بازرگانی | عدم اعتبار یا مغایرت رشته فعالیت |
| پروفرما اینویس | قبل از ثبت سفارش | همه مدلها | فروشنده چینی | شرح مبهم کالا، نبود شرایط تحویل |
| فاکتور تجاری | ترخیص | همه مدلها | فروشنده | اختلاف با پروفرما یا مبلغ پرداختی |
| پکینگ لیست | حمل و ترخیص | همه مدلها | فروشنده | مغایرت وزن و تعداد با بارنامه |
| HS Code (تعرفه) | ثبت سفارش و اظهار | رسمی / کارت ثالث | تعیین توسط واردکننده یا مشاور | انتخاب اشتباه و افزایش حقوق ورودی |
| مجوزهای کالامحور | ثبت سفارش یا ترخیص | کالاهای خاص | سازمان مربوطه | اقدام دیرهنگام برای اخذ مجوز |
| اسناد حمل (B/L – AWB) | حمل و ترخیص | همه مدلها | شرکت حمل | اشتباه در نام گیرنده یا وزن |
| قبض انبار | ترخیص | رسمی | انبار گمرک | تأخیر در دریافت و افزایش هزینه انبارداری |
| ترخیصیه | ترخیص | رسمی / کارگو | شرکت حمل | مغایرت اطلاعات با بارنامه |
| رسید انتقال ارز | پس از پرداخت | رسمی | بانک یا صرافی | مغایرت مبلغ با فاکتور |
| قرارداد خرید | قبل از حمل | رسمی / کارت ثالث | توافق طرفین | نداشتن شرایط دقیق تحویل |
| بیمهنامه | حمل | در صورت نیاز | شرکت بیمه | عدم پوشش کافی ارزش کالا |
| اطلاعات فنی و کاتالوگ | تعیین تعرفه | رسمی / کالای حساس | فروشنده | ناقص بودن مشخصات فنی |
اگر قصد واردات رسمی دارید، تقریباً تمام ردیفهای جدول برای شما اهمیت دارد.
اگر از کارگو استفاده میکنید، همچنان اسناد پایه مانند پروفرما، فاکتور، شرح دقیق کالا و ارزش واقعی ضروری است.
اگر واردات نمونه یا پستی انجام میدهید، مدارک سادهتر است اما همچنان شفافیت ارزش و مشخصات کالا الزامی است.
این چکلیست پاسخ عملی و کاربردی به این پرسش است که مدارک لازم برای واردات کالا از چین چیست و به شما کمک میکند قبل از حمل کالا، از کامل بودن اسناد اطمینان حاصل کنید.
اشتباهات رایج که باعث توقف کالا در گمرک میشود
شناخت مدارک کافی نیست؛ باید بدانید چه اشتباهاتی باعث میشود حتی با وجود مدارک، کالا در گمرک متوقف شود. بسیاری از مشکلات واردکنندگان تازهکار به دلیل بیتوجهی به جزئیات اسناد است.
1- ختلاف بین پروفرما و فاکتور
اگر اطلاعات پروفرما با فاکتور نهایی متفاوت باشد؛ از جمله ارزش، تعداد، مدل کالا یا شرایط تحویل، گمرک ممکن است پرونده را برای بررسی بیشتر ارجاع دهد.
راهکار: پیش از حمل کالا، تطبیق کامل اسناد انجام شود.
2- انتخاب اشتباه HS Code
تعرفه اشتباه میتواند باعث:
- افزایش حقوق ورودی
- الزام به اخذ مجوز اضافی
- انتقال پرونده به مسیر قرمز
راهکار: تعیین تعرفه بر اساس مشخصات فنی دقیق و در صورت نیاز با مشاوره تخصصی.
3- ناقص بودن مجوزهای کالامحور
بسیاری از کالاها نیازمند مجوز بهداشت، استاندارد یا تأییدیه تخصصی هستند. اقدام دیرهنگام برای دریافت مجوز باعث توقف کالا و افزایش هزینه انبارداری میشود.
راهکار: قبل از ثبت سفارش، وضعیت مجوز بررسی شود.
4- اعلام نادرست ارزش کالا
اظهار ارزش کمتر از واقعیت، ممکن است در کوتاهمدت هزینه را کاهش دهد، اما در صورت تشخیص گمرک، منجر به جریمه و حتی ضبط کالا میشود.
راهکار: ارزش واقعی و قابل دفاع اعلام شود و اسناد پرداخت با فاکتور تطابق داشته باشد.
5- عدم تطابق وزن و پکینگ
اختلاف بین وزن درجشده در پکینگ لیست، بارنامه و اظهارنامه یکی از رایجترین دلایل انتقال کالا به مسیر زرد یا قرمز است.
راهکار: بررسی دقیق وزن خالص و ناخالص پیش از صدور اسناد حمل.
در نهایت، پاسخ حرفهای به این پرسش که برای واردات از چین چه مدارکی لازم است فقط در شناخت اسناد خلاصه نمیشود؛ بلکه مدیریت صحیح و هماهنگ آنها اهمیت اصلی را دارد. مدارک واردات از چین باید دقیق، هماهنگ و بدون مغایرت باشند تا فرآیند ترخیص بدون توقف و هزینه اضافی انجام شود.
کلام پایانی
اگر بخواهیم بهصورت خلاصه و کاربردی بگوییم برای واردات از چین چه مدارکی لازم است، باید تأکید کنیم که مدارک واردات از چین شامل اسناد پایه مانند پروفرما، فاکتور، پکینگ لیست و اسناد حمل است و در واردات رسمی، ثبت سفارش، مجوزهای کالامحور و مدارک گمرکی نیز به آن اضافه میشود. مهمترین نکته این است که این مدارک ثابت و یکسان برای همه نیستند؛ نوع واردات (رسمی، کارگو، نمونه یا پستی) و نوع کالا تعیین میکند چه مجوزها و اسناد تکمیلی نیاز خواهد بود. اگر مدارک را بهصورت مرحلهای، دقیق و هماهنگ مدیریت کنید، فرآیند واردات بدون توقف و هزینه اضافی انجام میشود. در صورتی که درباره کالای خاص خود تردید دارید یا نمیدانید دقیقاً چه مجوزهایی نیاز است، دریافت یک مشاوره تخصصی پیش از خرید میتواند از بسیاری از ریسکهای گمرکی و مالی جلوگیری کند.