آمار واردات و صادرات گمرک جمهوری اسلامی ایران

آمار واردات و صادرات گمرک جمهوری اسلامی ایران | اهمیت آمار واردات و صادرات در اقتصاد ایران

تجارت خارجی نقش بسیار مهمی در ساختار اقتصادی جمهوری اسلامی ایران دارد. آمار دقیق واردات و صادرات، به‌ویژه ارقامی که از طریق گمرک جمهوری اسلامی ایران منتشر می‌شود، برای تحلیل وضعیت اقتصادی، برنامه‌ریزی تجاری و سیاست‌گذاری اقتصادی ضروری هستند. وقتی بدانیم چه مقدار کالا وارد کشور می‌شود و چه مقدار صادر می‌گردد، می‌توانیم چشم‌انداز رشد اقتصادی، وابستگی به واردات، فرصت‌های صادراتی و چالش‌های تجاری را بهتر بشناسیم. آمار واردات و صادرات ایران همچنین منبعی کلیدی برای فعالان حوزه تجارت خارجی، ترخیص‌کاران، بازرگانان و تحلیلگران بازار است، چرا که مبنای تصمیم‌گیری، استراتژی واردات و صادرات، قیمت‌گذاری و شناخت بازار است.

گمرک جمهوری اسلامی ایران؛ مرجع رسمی آمار تجارت خارجی

گمرک جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان مرجع رسمی و دولتی، مسئول جمع‌آوری، تجمیع و انتشار داده‌های مربوط به تجارت خارجی کشور است. این نهاد با استفاده از سامانه‌های آماری داخلی، اطلاعات واردات و صادرات کالاها را به تفکیک تعرفه، کشور مبدا و مقصد، حجم و ارزش و در بازه‌های زمانی مشخص (ماهانه، فصلی، سالانه) منتشر می‌کند.

روش جمع‌آوری داده‌ها توسط گمرک شامل گزارش‌گیری از کامیون‌ها، کشتی‌ها و محموله‌های ورودی و خروجی، ثبت اسناد گمرکی، اظهارنامه واردات و صادرات و تطبیق با کد تعرفه کالا است. پس از کنترل اسناد و تطبیق با استانداردهای بین‌المللی کالا (HS code) و قوانین گمرکی، آمار نهایی آماده و در گزارش‌های رسمی منتشر می‌شوند.

مهم است بدانیم که آمار گمرک با آمار منتشرشده توسط منابع دیگر مانند بانک مرکزی، مراکز آماری بین‌المللی یا گزارش‌های صنفی ممکن است متفاوت باشد، چون گمرک فقط کالاهای فیزیکی وارد و صادرشده از مبادی رسمی را گزارش می‌دهد؛ بنابراین «آمار واردات و صادرات گمرک جمهوری اسلامی ایران» دقیق‌ترین و معتبرترین منبع برای تحلیل تجارت خارجی ایران به شمار می‌رود.

آخرین آمار واردات ایران

بر اساس آخرین گزارش منتشرشده در گزارش «صادرات غیرنفتی و واردات کالا از مبدا گمرک – ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۲»، واردات کالا به ایران در این بازه زمانی به‌طور منظم گزارش شده است.

برای مثال، گزارش سال ۱۴۰۳ که توسط برخی منابع بر اساس آمار گمرک منتشر شده است، نشان می‌دهد که مجموع واردات کالا به کشور ۷۲ میلیارد و ۳۷۵ میلیون دلار بوده است.
در همان گزارش، سه قلم عمده کالای وارداتی به ایران عبارتند از: شمش طلا خام (با ارزش ۸ میلیارد و ۵۱ میلیون دلار)، ذرت دامی (۲ میلیارد و ۹۷۸ میلیون دلار) و تلفن‌های همراه هوشمند (۲ میلیارد و ۴۰۲ میلیون دلار).
پس از آن، کنجاله سویا، دانه سویا، انواع کشنده، برنج و قطعات منفصله خودرو نیز در میان اقلام وارداتی مهم قرار دارند.

در بخش کشور مبدا واردات نیز در سال ۱۴۰۳، کشورهایی مانند امارات متحده عربی (۲۱ میلیارد و ۹۸۱ میلیون دلار)، چین (۱۹ میلیارد و ۳۲۵ میلیون دلار)، ترکیه (۱۲ میلیارد و ۴۷۴ میلیون دلار)، آلمان (۲ میلیارد و ۴۳۰ میلیون دلار)، هند، هنگ‌کنگ و روسیه (هر کدام حدود ۱.۳–۱.۷ میلیارد دلار) به عنوان مهم‌ترین صادرکنندگان به ایران گزارش شده‌اند.

این آمار نشان می‌دهد که واردات ایران ترکیبی از کالاهای سرمایه‌ای (ماشین‌آلات، قطعات خودرو)، مواد خام و اولیه (ذرت، سویا)، کالاهای مصرفی (تلفن همراه) و کالاهای با ارزش افزوده بالا (شمش طلا) است، که بازتابی از نیازهای مختلف بازار داخلی، سیاست غذایی، صنعت و تقاضای مصرفی است.

آخرین آمار صادرات ایران

در حوزه صادرات، آن‌طور که در گزارش «صادرات غیرنفتی و واردات کالا از مبدا گمرک – ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۲» آمده، صادرات غیرنفتی ایران نیز به‌صورت وزنی و ارزی ثبت می‌شود.

در گزارش سال ۱۴۰۳، صادرات غیرنفتی ایران (بدون احتساب نفت، برق، خدمات فنی مهندسی و تجارت چمدانی) معادل ۵۷ میلیارد و ۸۴۴ میلیون دلار بوده است.

از نظر روند، آمارها نشان می‌دهند که صادرات غیرنفتی ایران در چند سال اخیر تغییراتی داشته، اما برای تحلیل دقیق‌تر لازم است تفکیک کالا، کشور مقصد و نوع محصولات صادراتی را بررسی کرد. در گزارش‌های گمرک، کالاهای صادراتی عمده شامل محصولات پتروشیمی، میعانات گازی، مواد خام معدنی و کالاهای صنعتی ـ معدنی هستند.

همچنین، بر اساس داده‌های بین‌المللی تجاری، در سال 2022 صادرات کل ایران 80.90 میلیارد دلار و واردات 58.73 میلیارد دلار بوده است که منجر به مازاد تجاری مثبت 22.17 میلیارد دلار شده است.

به این ترتیب، آمار صادرات غیرنفتی ایران سهم قابل‌توجهی در تجارت خارجی کشور دارد و منعکس‌کننده ظرفیت صادراتی ایران در کالاهای غیرنفتی است.

📌لیست واردات و صادرات ایران

مقایسه واردات و صادرات ایران

وقتی آمار واردات و صادرات را با هم مقایسه می‌کنیم، به مهم‌ترین شاخص: «تراز تجاری» می‌رسیم. بر اساس داده‌های 2022، تراز تجاری ایران (صادرات منهای واردات) مثبت بوده است؛ یعنی صادرات (حدود 80.90 میلیارد دلار) بیشتر از واردات (حدود 58.73 میلیارد دلار) بوده است.

با این حال، در گزارش داخلی گمرک برای سال ۱۴۰۳، واردات ۷۲.۳۷۵ میلیارد دلار و صادرات غیرنفتی ۵۷.۸۴۴ میلیارد دلار اعلام شده که نشان‌دهنده کسری در تراز تجاری (در بخش کالاهای غیرنفتی) است.

بخش‌هایی که بیشترین واردات را دارند، مثل طلا خام، ذرت دامی، تلفن همراه و قطعات خودرو، معمولاً کالاهای مصرفی، خوراکی یا واسطه‌ای‌اند. اما صادرات بیشتر شامل کالاهای صنعتی ـ معدنی، پتروشیمی، میعانات و سایر کالاهای صادراتی است. این ترکیب کالاها و تفاوت ماهیت واردات و صادرات، بر تراز تجاری و وابستگی به واردات تأثیر می‌گذارد.

بسته به سال و شرایط اقتصادی، ایران ممکن است کسری تجاری داشته باشد یا تراز مثبت (مثلاً زمانی که صادرات نفتی/پتروشیمی افزایش یابد). بنابراین بررسی هم‌زمان واردات و صادرات برای تحلیل «وضعیت واقعی تجارت خارجی ایران» ضروری است.

عوامل مؤثر بر نوسانات آمار تجارت خارجی

چند عامل مهم هستند که باعث نوسان در «آمار واردات و صادرات ایران» و به تبع آن «تجارت خارجی ایران» می‌شوند:

• سیاست‌های ارزی و نرخ ارز: نوسان نرخ دلار و ریال تأثیر مستقیمی بر قیمت کالاهای وارداتی و صادراتی دارد؛ افزایش نرخ ارز می‌تواند واردات را گران‌تر کند و صادرات را برای تولیدکنندگان جذاب‌تر یا دشوارتر سازد.

• تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی: تحریم اقتصادی، محدودیت در مبادلات بانکی و تجارت بین‌المللی، نقل و انتقال مالی و هزینه حمل‌ونقل می‌تواند صادرات و واردات را تحت تأثیر قرار دهد.

• تغییرات قیمت جهانی کالاها (مثل مواد خام، انرژی، فلزات): این موضوع بر صادرات و واردات تأثیر دارد؛ وقتی قیمت نفت، گاز، مواد اولیه، فلزات و مواد خام جهانی بالا یا پایین می‌رود، تجارت ایران نیز متاثر می‌شود.

• قوانین گمرکی و تعرفه‌ها: هر گونه تغییر در قوانین واردات و صادرات، تعرفه‌ها، ممنوعیت یا مجوز ویژه، اثر مستقیم بر آمار تجارت دارد.

• استانداردها، مجوزها، الزامات بهداشتی و فنی: بسیاری از کالاها نیازمند مجوز، استاندارد یا تأمین مدارک خاص هستند؛ تغییر در مقررات می‌تواند واردات یا صادرات را محدود یا تسهیل کند.

به‌علاوه، تأثیر اقتصادی داخلی (تورم، تقاضای داخلی، قدرت خرید، تولید داخل) نیز بر حجم واردات و صادرات ایران تأثیرگذار است؛ وقتی تقاضا برای کالاهای وارداتی تغییر کند یا تولید داخل با مشکل مواجه شود، آمار تجارت خارجی دچار تغییر می‌شود.

پیش‌بینی روند واردات و صادرات ایران

با توجه به داده‌های فعلی و عوامل مؤثر، می‌توان دو سناریوی کلی برای آینده تجارت خارجی ایران در نظر گرفت:

• سناریوی خوش‌بینانه: اگر سیاست‌های ارزی پایدار شود، تحریم‌ها کاهش یابد، قوانین گمرکی شفاف و ثابت بماند و زیرساخت صادرات (پتروشیمی، معدن، صنایع) تقویت شود — صادرات غیرنفتی ایران افزایش می‌یابد. در این حالت، تراز تجاری بهبود یافته، وابستگی به واردات کاهش می‌یابد و تجارت خارجی ایران نقش جدی‌تری در رشد اقتصادی کشور خواهد داشت.

• سناریوی بدبینانه: اگر نوسان نرخ ارز، تشدید تحریم‌ها، افزایش تعرفه یا مقررات سخت‌گیرانه واردات، افت قیمت جهانی کالاهای صادراتی یا کمبود سرمایه‌گذاری رخ دهد، تجارت خارجی ایران ممکن است دچار افت، کسری تجاری و کاهش صادرات گردد.

در هر دو سناریو، نقش تکنولوژی و دیجیتالی‌سازی گمرک می‌تواند تعیین‌کننده باشد: با به‌کارگیری سامانه‌های مدرن، شفافیت آماری، تسهیل ترخیص، کاهش فساد و زمان، امکان بهبود آمار تجارت خارجی و افزایش کارایی وجود دارد.

نتیجه‌گیری

آمار واردات و صادرات گمرک جمهوری اسلامی ایران ابزار بسیار مهمی برای تحلیل و درک واقعی وضعیت تجارت خارجی کشور است. با استفاده از داده‌های معتبر گمرک، می‌توان روندها، فرصت‌ها، تهدیدها و نقاط ضعف و قوت در تجارت خارجی ایران را شناسایی کرد.

در شرایط کنونی، با وجود واردات قابل‌توجه کالاهایی مانند طلا خام، ذرت دامی و تلفن همراه، صادرات غیرنفتی ایران نیز سهم مهمی در درآمد ارزی دارد، اما ترکیب کالا و تفاوت در ارزش افزوده، تراز تجاری را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

برای فعالان حوزه تجارت خارجی، بازرگانان و سیاست‌گذاران اقتصادی توصیه می‌شود: هر ماه یا هر فصل آمار گمرک را رصد کنند، ترکیب کالاها و مبادی واردات/صادرات را تحلیل نمایند و بر اساس آن استراتژی واردات یا صادرات خود را تنظیم کنند.

در نهایت، برای حفظ ثبات در تجارت خارجی ایران و ارتقای سهم صادرات غیرنفتی، لازم است دسترسی به آمار دقیق، قوانین معقول گمرکی، ثبات ارزی و محیط تجاری شفاف فراهم باشد.

 ارتباط با ما – وارداتو، همراه شما در واردات از چین

اگر به دنبال شروع واردات از چین هستید و نمی‌دانید از کجا باید آغاز کنید، تیم حرفه‌ای ما در وارداتو آماده است تا در تمامی مراحل در کنار شما باشد. ما با تجربه‌ای گسترده در حوزه واردات کالا از چین، از انتخاب محصول و تأمین‌کننده تا حمل‌ونقل، امور گمرکی و ترخیص کالا، همراه مطمئن شما خواهیم بود.

با وارداتو می‌توانید با خیال راحت به سراغ واردات محصولات مختلف از چین بروید و بدون نگرانی از مشکلات قانونی یا گمرکی، کسب‌وکار خود را توسعه دهید.

 خدمات ما در وارداتو

• مشاوره تخصصی برای انتخاب بهترین محصولات جهت واردات از چین
• معرفی تأمین‌کنندگان معتبر و خرید مستقیم از چین
• انجام تمامی مراحل حمل‌ونقل دریایی و هوایی
• مدیریت کامل امور گمرکی و ترخیص کالا
• محاسبه دقیق هزینه واردات و ارائه راهکارهای اقتصادی برای افزایش سود شما

 اطلاعات تماس وارداتو

 آدرس دفتر مرکزی: تهران، خیابان ولیعصر، بالاتر از پارک ساعی، ساختمان بازرگانی وارداتو
 تلفن ثابت: 02166046190
 موبایل و واتساپ: 09981821006 | 09981821007
 وب‌سایت: varedato.com
 ایمیل: info@varedato.com